Rosenheim 1967: Dularfulla málið sem fékk vísindamenn til að mæta á staðinn

Á lögmannsstofu Sigmund Adam var vinnudagurinn yfirleitt fyrirsjáanlegur. Símar hringdu, skjöl gengu á milli skrifborða og undir flúrljósunum í loftinu sinnti starfsfólkið þeim verkefnum sem fylgdu annasömum vinnustað.

Svo fóru ljósin að slokkna.

Í fyrstu var varla ástæða til að gera mikið úr því. Ljós bila. Perur endast ekki að eilífu og rafmagn getur verið óútreiknanlegt. Á skrifstofu þar sem símar, ljós og önnur raftæki voru í stöðugri notkun var eðlilegt að leita fyrst að einföldustu skýringunni.

En þetta hélt áfram.

Flúrljós sem fest voru hátt uppi í loftinu slokknuðu aftur og aftur. Þegar rafvirkjar skoðuðu þau kom í ljós nokkuð einkennilegt: samkvæmt skýrslum höfðu sum ljósin snúist um það bil fjórðung úr hring í festingum sínum.

Einhver — eða eitthvað — virtist hafa losað þau nægilega mikið til að sambandið rofnaði.

Það þurfti samt ekki að þýða neitt dularfullt. Festingar geta bilað. Titringur getur hreyft hluti. Gamall búnaður getur hegðað sér á undarlegan hátt.

En ljósin voru aðeins byrjunin.

Á skrifstofunni fóru að heyrast snöggir, miklir hvellir. Starfsfólk greindi frá því að sjálfvirk öryggi hefðu slegið út án augljósrar ástæðu. Vökvi úr ljósritunarvélinni átti ítrekað að hafa lekið út.

Og svo var það síminn.

Vandamálin þar höfðu raunar byrjað fyrr, um sumarið.

Á skrifstofunni voru fjögur símtæki tengd Siemens-símakerfi. Samkvæmt frásögnum starfsfólksins gat komið fyrir að þau hringdu öll samtímis. Símtöl rofnuðu fyrirvaralaust og símreikningarnir fóru að hækka með óvenjulegum hætti.

Eitt og sér hefði hvert þessara atriða getað átt sér hversdagslega skýringu.

Bilun í ljósi.

Gallað öryggi.

Vandamál í símalínu.

En þegar þau fóru að safnast saman varð erfiðara fyrir fólkið á skrifstofunni að líta á þau sem ótengd smáóhöpp.

Einhvers staðar hlaut bilunin að vera.

Grunurinn beindist að rafmagninu.

Ef truflanir væru í dreifikerfinu sem sá skrifstofunni fyrir rafmagni gæti það hugsanlega skýrt að minnsta kosti hluta þess sem starfsfólkið hafði orðið vart við. Og ólíkt sögusögnum eða óþægilegri tilfinningu var rafmagn eitthvað sem hægt var að prófa.

Það var hægt að mæla það.

Þann 16. nóvember hófst því ítarleg rannsókn á rafkerfinu. Tæknimenn komu á skrifstofuna og settu upp búnað sem átti að fylgjast stöðugt með spennu og straumi. Starfsfólkinu var jafnframt sagt að skrá niður allt óvenjulegt sem gerðist og tilkynna það.

Nú átti loksins að finna bilunina.

Fjórum dögum síðar, snemma að morgni 20. nóvember, kom mikill hvellur úr skrifstofu Adams.

Flúrljós losnaði úr festingunni í loftinu, féll niður og splundraðist á gólfinu.

En öryggin höfðu ekki slegið út.

Tækið sem fylgdist með rafstraumnum hafði hins vegar skráð eitthvað á sama tíma.

Tvö mikil útslög.

Allt að um fimmtíu amper.

Það eitt vakti athygli tæknimannanna. En á skráningunni var annað sem þótti einkennilegt. Penninn sem teiknaði ferilinn hafði ekki einfaldlega farið upp og niður með þeim hætti sem búast hefði mátt við.

Við hámark útslagsins hafði hann myndað lykkju.

Nú voru ekki lengur aðeins starfsmenn lögmannsstofunnar að segja frá undarlegum atvikum.

Mælitæki tæknimannanna hafði líka skráð eitthvað.

Og enginn vissi enn hvers vegna.

Flúrljósið hafði fallið úr loftinu og brotnað. Mælirinn hafði á sama tíma skráð tvö mikil útslög. Samt höfðu öryggin ekki slegið út.

Eitthvað passaði ekki.

Og nú var hætta á að einhver slasaðist.

Flúrljósin héngu í um tveggja og hálfs metra hæð yfir skrifstofunni. Ef fleiri þeirra losnuðu gat starfsmaður verið staddur beint undir þegar það gerðist.

Ákvörðunin var því einföld.

Flúrljósin skyldu fara.

Í stað þeirra voru settar venjulegar ljósaperur.

Ef vandamálið lá í flúrljósunum sjálfum — festingunum, tengingunum eða búnaðinum — ætti það að vera úr sögunni.

Daginn eftir sprakk ljósapera í fremra herbergi skrifstofunnar.

Á skráningarræmu mælitækisins sáust þrjú mikil útslög með stuttu millibili um sama leyti.

Síðar þann sama dag komu sex önnur útslög.

Í þau skipti gerðist ekkert annað sem starfsfólkið tók eftir.

Það var næstum því jafn óþægilegt.

Mælarnir virtust stundum bregðast við þegar ekkert sjáanlegt gerðist — og stundum gerðist eitthvað á skrifstofunni á sama tíma og pennarnir á skráningartækjunum tóku skyndilega við sér.

Ljósaperurnar héldu áfram að springa.

Glerbrot féllu niður.

Jafnvel ljósabúnaðurinn sjálfur fór í sundur.

Tæknimennirnir þurftu að finna upptökin.

Ef vandamálið kom ekki frá skrifstofunni sjálfri gat það legið annars staðar í rafkerfinu: í heimtaug hússins, lögnum þess eða dreifikerfinu sem færði byggingunni rafmagn.

Þeir ákváðu að fara lengra.

Næstu daga var lögmannsstofan tengd með sérstökum kapli beint við spennistöðina.

Með því var verið að fara fram hjá þeim hlutum kerfisins sem helst gætu falið bilun. Ef truflunin lægi þar ætti breytingin að hafa áhrif.

Á skrifstofunni beið starfsfólkið.

Mælitækin héldu áfram að teikna línur sínar.

Og svo kom næsta útslag.

Hvellirnir hættu ekki.

Ljósaperurnar héldu áfram að springa.

Pennarnir á mælitækjunum héldu áfram að skjótast yfir skráningarpappírinn.

Beina tengingin hafði ekki leyst vandamálið.

Nú var farið að þrengja verulega að mögulegum tæknilegum skýringum.

En 30. nóvember gerðist nokkuð sem var erfiðara að tengja við spennu eða rafstraum.

Ljósin fóru að hreyfast.

Ljósabúnaður í skrifstofurýminu tók samkvæmt rannsóknarskýrslunni að sveiflast kröftuglega — hvort sem kveikt var á ljósunum eða slökkt.

Að þessu sinni voru starfsmenn rafveitunnar á staðnum.

Þeir sáu það sjálfir.

En enn var hægt að hugsa sér eðlilega skýringu.

Kannski kom titringurinn annars staðar frá.

Herbergi voru fyrir ofan lögmannsstofuna. Umferð fór um göturnar fyrir utan. Hreyfing í byggingunni gæti mögulega borist eftir veggjum og loftum og fengið ljósabúnaðinn til að sveiflast.

Tæknimennirnir könnuðu þann möguleika.

Þeir leituðu að titringi frá hæðinni fyrir ofan.

Þeir skoðuðu hvort umferðin fyrir utan gæti verið orsökin.

Samkvæmt skýrslu þeirra fundu þeir ekkert sem skýrði hreyfingarnar.

Á þessum tímapunkti hafði rannsókn rafveitunnar staðið yfir í um tvær vikur.

Þeir höfðu sett upp mælitæki.

Skipt um ljósabúnað.

Fylgst með rafstraumnum.

Tengt skrifstofuna fram hjá hluta dreifikerfisins.

Leitað að titringi.

Samt héldu atvikin áfram.

En það var annað sem hafði breyst.

Málið var ekki lengur einkamál starfsfólks lögmannsstofunnar.

Fréttir af því sem var að gerast í Rosenheim höfðu borist út fyrir veggi skrifstofunnar. Þýska sjónvarpið hafði tekið málið fyrir og spurningin sem lá í loftinu var enn einföld:

Var hér um óvenjulega tæknilega bilun að ræða?

Eða var einhver vísvitandi að valda þessu?

Þann 1. desember komu þrír menn á lögmannsstofuna til að hefja nýja rannsókn.

Einn þeirra hét Hans Bender.

Hann hafði tekið þátt í rannsóknum á undarlegum málum áður.

Og mjög fljótlega tók hann eftir einu sem tæknimennirnir höfðu skráð — en ekki lagt sérstaka merkingu í.

Á næturnar var skrifstofan kyrr.

Mælitækin voru kyrr.

Fyrirbærin virtust eiga sér stað þegar fólkið var í vinnunni.

Og innan skamms fór athygli Benders að beinast að einni manneskju sérstaklega.

Nítján ára gamalli starfsmanneskju sem hét Annemarie.

Það hafði hún ekki gert.

Nokkrum mánuðum áður, um mitt sumar, hafði annað tæki á lögmannsstofu Sigmund Adam farið að haga sér undarlega.

Síminn.

Í fyrstu var ekkert við það sem gaf tilefni til mikilla áhyggja.

Símtal rofnaði.

Samband datt út.

Línan varð skyndilega dauð.

Á skrifstofu þar sem síminn var notaður allan daginn gat slíkt gerst. Þetta var árið 1967. Á skrifstofunni var Siemens-símakerfi með fjórum símtækjum og ef eitthvað bilaði var eðlilegasta skýringin einfaldlega sú að eitthvað væri að búnaðinum eða símalínunni.

En truflanirnar héldu áfram.

Stundum rofnuðu samtöl í miðju símtali.

Öðrum stundum hringdu símtækin án þess að nokkur virtist vera á hinum enda línunnar.

Og svo kom fyrir að allir fjórir símarnir hringdu samtímis.

Það var orðið erfiðara að vinna í kringum þetta.

Síminn var ekki aukahlutur á lögmannsstofu. Hann var hluti af daglegri starfsemi hennar. Viðskiptavinir þurftu að ná sambandi. Samtöl þurftu að komast til skila. Þegar línurnar fóru að haga sér með þessum hætti varð vandamálið meira en pirrandi smábilun.

Siemens var kallað til.

Tæknimenn fóru yfir búnaðinn og leituðu að orsökinni.

Vikurnar liðu.

En truflanirnar hurfu ekki.

Svo birtist annað vandamál.

Símareikningurinn.

Einhvers staðar í kerfinu voru skráð símtöl sem starfsfólk lögmannsstofunnar sagðist aldrei hafa hringt.

Flest þeirra virtust eiga eitt sameiginlegt.

Númerið var 0119.

Það var símanúmer þýsku tímaþjónustunnar — sjálfvirkrar þjónustu sem hægt var að hringja í til að fá nákvæman tíma.

Það var í sjálfu sér ekkert undarlegt við að hringja þangað.

Það sem vakti athygli var hversu oft það virtist vera gert.

Adam og starfsfólk hans fóru að bera eigin skráningar saman við upplýsingar símakerfisins. Samkvæmt gögnum sem síðar voru lögð fram um málið komu fram símtöl sem enginn á skrifstofunni kannaðist við að hafa hringt.

Þann 20. október varð þetta sérstaklega áberandi.

Á aðeins fimmtán mínútna tímabili, frá 7:42 til 7:57 um morguninn, skráði kerfið tugi tenginga við tímaþjónustuna.

Stundum komu skráningarnar svo þétt að fleiri en eitt símtal virtist hafa verið tengt innan sömu mínútu.

Á skrifstofunni sagðist enginn hafa staðið við símann og hringt.

Nú var þetta ekki lengur aðeins spurning um dauða línu eða síma sem hringdi á röngum tíma.

Kerfið virtist skrá notkun.

Og einhver þurfti að borga fyrir hana.

Þýska póst- og símaþjónustan kom að málinu. Símtækin voru tekin úr sambandi og önnur sett í staðinn. Mælibúnaður var settur upp svo hægt væri að bera saman það sem gerðist inni á skrifstofunni við skráningar símakerfisins.

Það hefði átt að leysa málið.

Ef gallinn væri í símtækjunum myndi hann hverfa með þeim.

Ef starfsmaður væri að hringja símtölin myndi það sjást.

Og ef skráningarkerfið sjálft væri bilað ætti samanburður mælinganna að leiða það í ljós.

En svo kom ný skráning.

Símtal hafði verið skráð.

Enginn á skrifstofunni sagðist hafa hringt það.

Fleiri fylgdu.

Adam var farinn að halda nákvæmar skrár yfir það sem starfsfólkið hringdi sjálft. Samt héldu önnur símtöl áfram að birtast í gögnum símaþjónustunnar.

Tilraunir voru gerðar til að koma í veg fyrir að hægt væri að nota símana án vitundar starfsfólksins.

En sagan varð ekki einfaldari.

Þann 14. nóvember reyndi kona að hringja inn á lögmannsstofuna.

Í stað þess að samband næðist fékk hún sjálfvirk skilaboð um að númerinu hefði verið breytt af tæknilegum ástæðum og að hún ætti að hafa samband við upplýsingaveituna til að fá nýja númerið.

Hún gerði það.

Upplýsingaveitan gaf henni númerið.

Það var nákvæmlega sama númer og hún hafði hringt í upphaflega.

Hún prófaði aftur.

Í þetta sinn náði hún sambandi við skrifstofuna án vandræða.

Dagarnir liðu og tæknimenn héldu áfram að leita.

Það var ekkert yfirnáttúrulegt við að sími bilaði.

Það var heldur ekkert ómögulegt við að skráningarkerfi gerði mistök.

En vandamálið í Rosenheim var að í hvert skipti sem ein skýring virtist líkleg kom eitthvað annað sem passaði illa við hana.

Og á meðan mennirnir frá símaþjónustunni reyndu enn að átta sig á því hvað var að gerast með línurnar hafði annað vandamál þegar tekið að gera vart við sig inni á skrifstofunni.

Það kom ekki úr símanum.

Það kom ofan frá.

Úr ljósunum.

Símaþjónustan hafði reynt að komast að því hvers vegna línurnar hegðuðu sér undarlega og hvers vegna símtöl virtust skráð sem starfsfólkið kannaðist ekki við.

Á sama tíma hafði annað vandamál orðið sífellt erfiðara að hunsa.

Rafmagnið.

Ljósin á skrifstofunni höfðu tekið að slokkna án augljósrar ástæðu. Öryggi slógu út. Hvellir heyrðust í herbergjunum.

Og flúrljósin í loftinu virtust losna í festingunum.

Þegar rafvirkjar komu til að skoða þau fundu þeir ljós sem höfðu snúist í festingum sínum, nægilega mikið til að rafsamband rofnaði.

Þetta var óvenjulegt.

En það var ekki ómögulegt.

Það gat verið titringur.

Gölluð festing.

Bilun í rafkerfinu.

Eitthvað sem menn höfðu einfaldlega ekki fundið enn.

Þann 16. nóvember ákváðu tæknimenn því að hætta að bíða eftir næsta atviki.

Þeir ætluðu að fylgjast með því þegar það gerðist.

Á skrifstofuna voru flutt mælitæki sem skráðu stöðugt spennu og straum. Pennar hvíldu á löngum pappírsræmum og drógu línur eftir því sem tíminn leið.

Ef spennan breyttist átti það að sjást.

Ef óvenjulegur straumur fór um kerfið átti hann að skilja eftir sig spor.

Starfsfólkið fékk annað verkefni.

Í hvert skipti sem eitthvað óvenjulegt gerðist átti að skrifa niður nákvæman tíma.

Hvellur.

Ljós sem slokknaði.

Öryggi sem sló út.

Síðan var hægt að bera tímann saman við pappírsræmurnar.

Í fyrsta sinn var ekki lengur aðeins verið að treysta á minni fólksins á skrifstofunni.

Nú beið vél eftir næsta atviki.

Fyrstu dagana komu útslög.

Penninn færðist skyndilega yfir pappírinn og sneri síðan aftur.

Stundum tók starfsfólkið eftir einhverju á sama tíma.

Stundum ekki.

Tæknimennirnir héldu áfram að fylgjast með.

Svo kom morgunninn 20. nóvember.

Klukkan var skömmu eftir sjö þegar mikill hvellur heyrðist úr skrifstofu Adams.

Flúrljós hafði losnað úr festingunni.

Það féll niður úr um tveggja og hálfs metra hæð og skall í gólfið.

Glerið splundraðist.

Það fyrsta sem tæknimennirnir gátu athugað var rafmagnskerfið.

Öryggin höfðu ekki slegið út.

Síðan var farið að skráningartækinu.

Á pappírsræmunni voru tvö mikil útslög.

Um fimmtíu amper.

En það var ekki aðeins stærð þeirra sem vakti athygli.

Penninn hafði hagað sér undarlega.

Þegar hann náði efsta hluta útslagsins hafði hann ekki einfaldlega snúið við og farið sömu leið til baka.

Hann hafði myndað lykkju á pappírnum.

Tæknimennirnir skoðuðu skráninguna.

Ef penninn var aðeins að fylgja breytingu í straumnum, hvers vegna hafði hann þá hreyfst með þessum hætti?

Enginn hafði svar við því.

En nú var annað vandamál komið upp.

Flúrljósin voru orðin hættuleg.

Ef eitt þeirra gat losnað og fallið niður yfir vinnusvæðið gat næsta lent á einhverjum.

Þau voru því fjarlægð.

Venjulegar ljósaperur voru settar í staðinn.

Það virtist skynsamlegt.

Ef gallinn lægi í flúrljósunum, spennubúnaði þeirra eða festingunum ætti breytingin að binda enda á að minnsta kosti þann hluta vandamálsins.

Daginn eftir sprakk ein af nýju ljósaperunum.

Mælirinn skráði þrjú mikil útslög um sama leyti.

Síðar sama dag birtust sex til viðbótar.

Í þau skipti sá starfsfólkið ekkert gerast.

Það var einmitt það sem gerði mælingarnar svo erfiðar að túlka.

Stundum gerðist eitthvað á skrifstofunni og mælitækin brugðust við.

Stundum brugðust mælitækin við þegar ekkert sjáanlegt gerðist.

Og stundum gerðist eitthvað án þess að menn skildu hvernig það gæti tengst rafmagninu yfirhöfuð.

Tæknimennirnir þurftu að þrengja leitina.

Kannski kom truflunin ekki frá skrifstofunni sjálfri.

Kannski lá hún í rafkerfi hússins.

Eða dreifikerfinu fyrir utan.

Þeir ákváðu því að fara fram hjá eins stórum hluta þess og hægt var.

Sérstakur kapall var lagður.

Lögmannsstofan var tengd beint við spennistöðina.

Nú hafði stór hluti venjulegu rafleiðarinnar verið tekinn út úr jöfnunni.

Ef truflunin kæmi þaðan ætti hún að hverfa.

Mælarnir voru settir aftur af stað.

Pennarnir héldu áfram að skríða yfir pappírinn.

Starfsfólkið hélt áfram að vinna.

Og mennirnir sem höfðu komið til að finna bilunina biðu.

Svo hreyfðist penninn aftur.

Útslögin voru enn þarna.

Hvellirnir líka.

Ljósaperur héldu áfram að springa.

Beina tengingin við spennistöðina hafði ekki stöðvað það sem var að gerast.

Það var þá sem málið tók nýja stefnu.

Þann 30. nóvember voru starfsmenn rafveitunnar staddir á skrifstofunni þegar eitthvað fór að hreyfast yfir höfðum þeirra.

Ljósabúnaðurinn.

Hann sveiflaðist fram og til baka.

Mennirnir horfðu upp.

Þeir voru komnir þangað til að rannsaka rafmagn.

En það sem þeir sáu nú þurfti ekki rafmagn til að hreyfast.

Þeir leituðu að titringi.

Frá hæðinni fyrir ofan.

Frá byggingunni.

Frá umferðinni fyrir utan.

Samkvæmt skýrslunum fannst engin nægileg orsök.

Og nú hafði eitt mikilvægt atriði breyst.

Þetta var ekki lengur aðeins eitthvað sem starfsfólk lögmannsstofunnar sagðist hafa séð.

Tæknimennirnir höfðu séð það líka.

Daginn eftir komu þrír nýir menn inn um dyrnar.

Þeir voru ekki komnir til Rosenheim til að gera við rafmagnið.

Einn þeirra hét Hans Bender.

Dagsetningin var 1. desember 1967.

Einn þeirra var Hans Bender.

Bender var sálfræðingur og hafði um árabil rannsakað frásagnir af fyrirbærum sem fólk taldi sig ekki geta skýrt með venjulegum hætti. Hann stýrði Institut für Grenzgebiete der Psychologie und Psychohygiene í Freiburg og hafði sérstakan áhuga á svokölluðum poltergeist-málum — málum þar sem tilkynnt var um högg, hreyfingu hluta og önnur líkamleg fyrirbæri án sýnilegrar orsakar.

Það þýddi ekki að hann kæmi til Rosenheim með svarið.

En hann kom með allt aðra spurningu en rafvirkjarnir.

Þeir höfðu spurt:

Hvar er bilunin?

Bender vildi vita:

Hvenær gerist þetta — og hver er nálægt þegar það gerist?

Fyrstu dagana fór hann yfir það sem þegar hafði safnast saman.

Skráningarræmur mælitækjanna.

Tímasetningar.

Frásagnir starfsfólksins.

Símatruflanirnar.

Ljósin.

Hvellina.

Og atvikið sem starfsmenn rafveitunnar höfðu sjálfir orðið vitni að daginn áður.

Eitt atriði vakti fljótt athygli hans.

Á næturnar var rólegt.

Þegar vinnudeginum lauk og starfsfólkið yfirgaf skrifstofuna virtust fyrirbærin hætta.

Mælitækin gátu staðið þar klukkustund eftir klukkustund án þess að skrá sömu óvenjulegu útslögin.

Svo kom morgunn.

Fólkið mætti aftur til vinnu.

Og atvikin byrjuðu á ný.

Það gat auðvitað haft fullkomlega eðlilega skýringu.

Á daginn var rafmagn notað.

Símar voru í gangi.

Fólk gekk um gólfin.

Hurðir opnuðust og lokuðust.

Vélar voru ræstar.

Ef einhver falin bilun var í húsinu var líklegra að hún kæmi fram þegar skrifstofan var full af fólki en þegar hún stóð tóm um nótt.

Bender þurfti meira en fylgni.

Hann þurfti að vita hvað mælitækin voru í raun að skrá.

Þar var eitt atriði sem hafði orðið sífellt erfiðara að útskýra.

Penninn.

Skráningartækin sem rafveitan hafði sett upp áttu að gera einfaldan hlut. Þegar breyting varð á rafkerfinu færðist penni yfir pappírsræmu og skráði hana.

En sum útslögin frá Rosenheim litu undarlega út.

Sérstaklega lykkjurnar.

Ef breyting á straumi eða spennu einni saman stjórnaði pennanum, átti hann að fylgja hreyfingu mælisins með fyrirsjáanlegum hætti.

Samt virtist hann stundum fara aðra leið.

Bender fór að velta fyrir sér möguleika sem sneri vandamálinu nánast á hvolf.

Hvað ef rafmagnið var ekki að valda útslaginu?

Hvað ef penninn sjálfur var að hreyfast?

Það var stór munur þar á.

Ef það væri rétt gætu mælingarnar sem menn höfðu túlkað sem rafmagnstruflanir verið eitthvað allt annað.

En það þurfti að prófa.

Og til þess þurfti Bender menn sem þekktu eðlisfræðina og mælitækin betur en hann sjálfur.

Nokkrum dögum síðar komu tveir eðlisfræðingar til Rosenheim.

Friedbert Karger og Gerhard Zicha.

Karger starfaði við Max Planck-stofnunina fyrir plasmaeðlisfræði í Garching, skammt frá München.

Þeir komu ekki til að leita að draugum.

Verkefnið var miklu jarðbundnara:

Finna hvað gat fengið mælitækin til að haga sér með þessum hætti.

Dagana 6.–8. desember hófst ný lota rannsókna á skrifstofunni.

Nú var farið kerfisbundið í gegnum möguleikana.

Gætu skyndilegar breytingar á spennu valdið útslögunum?

Það var prófað.

Gæti rafstöðuhleðsla haft áhrif á tækin?

Það var prófað.

Segulsvið?

Prófað.

Titringur í byggingunni?

Prófaður.

Hljóðbylgjur utan þess sviðs sem mannseyrað heyrir?

Skoðaðar.

Gæti bilun inni í mælitækinu sjálfu valdið þessu?

Sá möguleiki var einnig rannsakaður.

Og auðvitað var einfaldasta skýringin enn á borðinu.

Mannshönd.

Gæti einhver komist að tækinu og hreyft pennann?

Á skrifstofunni hafði þegar verið reynt að koma í veg fyrir það.

Mælitækin voru varin þannig að ekki ætti að vera hægt að komast að skrifaranum með venjulegum hætti.

Samt komu útslögin.

Karger og Zicha fylgdust með.

Þeir breyttu aðstæðum.

Prófuðu tækin.

Leituðu að áhrifum sem gætu framkallað sömu hreyfingu.

Einn möguleiki eftir annan var tekinn fyrir.

En dagarnir liðu án þess að þeir fyndu þá einföldu orsök sem þeir höfðu verið að leita að.

Það þýddi ekki að engin orsök væri til.

Það þýddi heldur ekki að eitthvað yfirnáttúrulegt hefði verið sannað.

Það þýddi aðeins eitt:

Þær skýringar sem þeir höfðu prófað höfðu ekki tekist að framkalla það sem mælitækin í Rosenheim voru að gera.

Og á meðan eðlisfræðingarnir horfðu á tækin hafði Bender tekið eftir öðru.

Ekki á pappírsræmunum.

Heldur fólkinu sem gekk fram hjá þeim.

Á lögmannsstofunni störfuðu tvær ungar konur.

Önnur þeirra var nítján ára.

Hún hét Annemarie.

Bender fór að taka eftir því að þegar hún var ekki á skrifstofunni virtist vera rólegra.

Þegar hún kom aftur virtust atvikin taka sig upp.

Í fyrstu gat það verið tilviljun.

Svo gerðist það aftur.

Og aftur.

Athygli hans færðist smám saman frá mælitækjunum að ungu konunni.

Ef hann hafði rétt fyrir sér var spurningin ekki lengur aðeins hvað væri að gerast inni á lögmannsstofunni.

Spurningin var hvers vegna það virtist gerast þegar hún var þar.

Það hafði verið hægt að skipta um ljósaperur.

Það hafði verið hægt að leggja nýjan rafmagnskapal.

Það hafði verið hægt að mæla spennuna, strauminn og leita að truflunum í kerfinu.

En hvernig mælir maður ljós sem byrjar að sveiflast yfir höfðinu á manni?

Þegar leið á desember 1967 var ráðgátan á lögmannsstofu Sigmund Adam farin að breytast.

Fram að þessu hafði rafmagnið alltaf verið einhvers staðar í bakgrunni. Ljós slokknuðu. Perur sprungu. Mælitæki skráðu óvenjuleg útslög. Jafnvel þegar flúrljós féllu úr festingum sínum var enn hægt að leita að skýringunni í rafbúnaði, gölluðum festingum eða titringi í byggingunni.

En nú voru menn farnir að sjá hluti sem pössuðu verr inn í þá mynd.

Ljósabúnaðurinn var eitt það fyrsta.

Starfsmenn rafveitunnar höfðu sjálfir orðið vitni að því 30. nóvember að ljós í skrifstofurýmunum tóku að sveiflast kröftuglega.

Það sérkennilega var að það virtist ekki skipta máli hvort kveikt var á þeim eða slökkt.

Þau hreyfðust samt.

Tæknimennirnir leituðu að skýringunni þar sem eðlilegt var að leita.

Fólk var í herbergjunum fyrir ofan. Umferð fór eftir götunum fyrir utan. Bygging getur titrað án þess að þeir sem inni eru taki sérstaklega eftir því.

Ef slíkur titringur barst upp í loftið gæti hangandi ljós farið af stað.

Þeir rannsökuðu þann möguleika.

Samkvæmt skýrslunum fundu þeir ekkert sem nægði til að skýra sveiflurnar.

Það sannaði ekkert óvenjulegt.

En enn ein venjuleg skýring hafði brugðist.

Og ljósin héldu áfram að hreyfast.

Á skrifstofunni var nú orðið erfitt að vita hvenær næsta atvik kæmi.

Stundum var það hvellur.

Snöggur og harður.

Svo kom annar.

Starfsfólkið skráði tímana niður og rannsóknarmennirnir báru þá saman við það sem þeir höfðu sjálfir séð og heyrt.

Í öðrum tilvikum var það ljósabúnaðurinn.

Eitt ljós gat tekið að sveiflast eftir ganginum. Stundum var hreyfingin lítil í fyrstu, en varð síðan meiri.

Þetta var ekki lengur eingöngu spurning um línur á pappírsræmu.

Fólkið á staðnum gat horft á það gerast.

Og það breytti stemningunni á skrifstofunni.

Það er eitt að sjá óvenjulegt útslag á mælitæki.

Það er annað að standa undir hlut sem virðist hafa farið af stað án þess að nokkur hafi snert hann.

Síðan færðist athyglin að veggjunum.

Þar héngu innrammaðar myndir eins og á ótal öðrum skrifstofum.

Ein þeirra var blómamynd í ramma.

Paul Brunner, sem hafði komið að rannsókn rafveitunnar, var staddur skammt frá henni þegar eitthvað gerðist sem síðar varð eitt þekktasta atvikið í allri Rosenheim-sögunni.

Hann var að tala við starfsmann á skrifstofunni.

Adam gekk inn í herbergið.

Og myndin fyrir aftan Brunner tók að snúast.

Ekki aðeins örlítið til hliðar.

Samkvæmt lýsingu Brunners snerist hún hratt um nær heilan hring — um 320 gráður — þar til vírinn sem hélt henni uppi hafði vafist um krókinn.

Brunner stóð aðeins skammt frá.

Hann sagðist ekki hafa séð neinn snerta myndina.

Þegar hún stöðvaðist hékk hún skökk á veggnum, með upphengivírinn snúinn um festinguna.

Það var erfitt að tengja slíkt við rafspennu.

Myndin var ekki tengd við neitt.

Enginn kapall lá að henni.

Enginn mælir stjórnaði henni.

Hún hékk einfaldlega á vegg.

Og þetta átti ekki að vera eina skiptið.

Aðrir starfsmenn rafveitunnar lýstu því síðar að þeir hefðu séð myndir hreyfast og sveiflast án þess að sjá neinn snerta þær.

Nú var vandamálið orðið annars eðlis.

Ef aðeins ljósaperurnar hefðu sprungið hefði verið hægt að halda áfram að leita í rafkerfinu.

Ef aðeins mælitækin hefðu sýnt óvenjulegar línur hefði verið hægt að efast um tækin.

Ef aðeins starfsfólkið hefði sagt frá atvikunum hefði verið hægt að velta fyrir sér minni, misskilningi eða ýkjum.

En hér voru tæknimenn sem höfðu komið á staðinn til að finna bilun farnir að lýsa sjálfir því sem þeir töldu sig hafa séð.

Það gerði frásagnirnar ekki sjálfkrafa óskeikular.

En það gerði málið erfiðara að afgreiða.

Á meðan héldu hvellirnir áfram.

Ljós sveifluðust.

Perur sprungu.

Myndir á veggjunum áttu að hreyfast.

Og einmitt á þessum tímapunkti var mikilvægt að missa ekki sjónar á einföldustu skýringunni.

Manneskju.

Ef einhver á skrifstofunni var að sviðsetja atvikin þurfti ekkert óþekkt náttúrulögmál.

Mynd mátti hreyfa.

Ljós mátti setja af stað.

Hlut mátti brjóta.

Jafnvel þótt vitni sæju ekki hvernig það var gert þýddi það ekki að enginn hefði gert það.

Þessi möguleiki var ekki aðeins til í hugum efasemdamanna sem komu löngu síðar.

Hann var hluti af málinu á meðan það stóð yfir.

Adam hafði leitað til lögreglu og rannsóknarlögreglan kom að athugunum á skrifstofunni. Í samtímafrásögn Benders kemur fram að möguleg vísvitandi blekking hafi verið meðal þeirra skýringa sem rannsakendur töldu sig þurfa að kanna.

En ekkert einfalt svar kom.

Og á meðan rannsóknin hélt áfram tók annað mynstur að koma í ljós.

Fyrirbærin virtust ekki gerast hvenær sem var.

Á næturnar var yfirleitt rólegt.

Þegar skrifstofan stóð tóm sýndu mælitækin ekki sömu útslög og sáust yfir vinnudaginn.

Atvikin komu þegar fólkið var þar.

Það gat auðvitað verið vegna þess að þá var skrifstofan í notkun.

Fólk gekk um.

Símar voru notaðir.

Hurðir opnuðust.

Rafbúnaður var í gangi.

En eftir því sem dagarnir liðu fór einn þeirra sem fylgdist með málinu að velta fyrir sér hvort nærvera fólks væri ekki aðeins tilviljun.

Hann hafði komið til Rosenheim 1. desember ásamt tveimur samstarfsmönnum.

Hann hafði fylgst með mælingunum, hlustað á vitnisburðinn og borið atvikin saman.

Og það sem hann sá á lögmannsstofunni minnti hann á önnur mál sem hann hafði rannsakað áður.

Mál þar sem ljós brotnuðu.

Hlutir hreyfðust.

Hvellir heyrðust.

Og fyrirbærin virtust safnast í kringum fólk frekar en staði.

Maðurinn hét Hans Bender.

Og hann var farinn að velta fyrir sér skýringu sem myndi breyta Rosenheim-málinu úr tæknilegri ráðgátu í eitthvað allt annað.

Maðurinn sem gekk inn á lögmannsstofuna í Rosenheim 1. desember 1967 var ekki kominn til að gera við ljósin.

Hans Bender var sálfræðingur og einn þekktasti parapsychology-rannsakandi Vestur-Þýskalands. Í Freiburg hafði hann um árabil rannsakað frásagnir fólks af fyrirbærum sem virtust falla utan hefðbundinna skýringa — meðal annars draugasýnir, skyggnigáfu og svokölluð poltergeist-mál.

Þegar fréttirnar frá Rosenheim bárust honum var því eitthvað við þær sem vakti áhuga hans.

Ekki vegna þess að ljósaperur sprungu.

Ekki vegna þess að símar biluðu.

Slíkt gerðist.

Það var mynstrið sem var óvenjulegt.

Símatruflanirnar höfðu byrjað mánuðum fyrr. Síðan höfðu komið hvellir, ljós sem slokknuðu og perur sem sprungu. Rafveitan hafði sett upp mælitæki og skráð óvenjuleg útslög. Sérstakur kapall hafði verið lagður beint að skrifstofunni án þess að vandamálið hyrfi.

Og nú voru menn farnir að lýsa hlutum sem virtust hreyfast.

Bender hafði heyrt svipaðar sögur áður.

Hann hafði meira að segja sérstakt orð yfir fyrirbæri af þessu tagi.

Poltergeist.

Orðið hefur með tímanum fengið mjög ákveðna merkingu.

Í kvikmyndum er poltergeist gjarnan ósýnileg vera sem ásækir hús, hendir húsgögnum og ógnar þeim sem þar búa.

Það var ekki nákvæmlega það sem Bender átti við.

Fyrir honum þurfti „poltergeist“ ekki að vera draugur.

Hann hafði áhuga á þeirri hugmynd að ákveðin mál, þar sem hlutir virtust hreyfast eða högg heyrðust án sýnilegrar orsakar, gætu tengst lifandi manneskju.

Ekki látnum einstaklingi.

Ekki anda.

Lifandi manneskju.

Í parapsychology var farið að nota hugtök á borð við spontaneous psychokinesis og síðar recurrent spontaneous psychokinesis yfir slíkar hugmyndir: að einstaklingur gæti hugsanlega haft áhrif á efnislegt umhverfi sitt án þess að snerta það.

Jafnvel án þess að vita af því sjálfur.

Engar óyggjandi vísindalegar sannanir hafa sýnt fram á að slíkt fyrirbæri sé raunverulegt.

En árið 1967 var það ein af þeim tilgátum sem Bender var tilbúinn að skoða.

Og Rosenheim hafði vakið grun hans.

Þegar hann og samstarfsmenn hans komu á staðinn var skrifstofan þegar orðin að nokkurs konar rannsóknarstofu.

Vírar lágu að mælitækjum.

Pappírsrúllur skráðu hreyfingar pennanna.

Tæknimenn höfðu skráð tímasetningar.

Starfsfólkið hafði haldið utan um atvik.

Og alls staðar voru merki um vikurnar á undan.

Ljósabúnaður hafði verið tekinn niður og skipt út.

Perur höfðu brotnað.

Símalínurnar höfðu verið rannsakaðar.

Bender þurfti því ekki að byrja með tómar hendur.

Hann gat farið yfir það sem aðrir höfðu þegar gert.

En hann nálgaðist gögnin með öðrum hætti.

Rafvirkjarnir höfðu leitað að bilun í rafkerfinu.

Símatæknimennirnir höfðu leitað að bilun í símunum.

Karger og Zicha höfðu prófað möguleg áhrif á mælitækin.

Bender fór að horfa á tímann.

Hvenær gerðist eitthvað?

Hvenær gerðist ekkert?

Og hver var á skrifstofunni þegar það gerðist?

Eitt atriði var sérstaklega áhugavert.

Nótt eftir nótt virtist skrifstofan vera kyrr.

Þegar starfsfólkið fór heim hurfu óvenjulegu útslögin að mestu úr skráningunum.

Ljós sprungu ekki.

Hvellirnir þögnuðu.

Svo byrjaði nýr vinnudagur.

Fólkið kom inn.

Og fyrirbærin tóku sig upp aftur.

Samkvæmt frásögn Benders komu óvenjulegu útslögin aðeins fram á þeim tíma þegar skrifstofan var í notkun.

Það var freistandi að sjá þar eitthvað merkilegt.

En skýringin gat líka verið hversdagsleg.

Auðvitað gerðist meira á skrifstofu þegar fólk var þar.

Þá var kveikt á ljósum. Símar notaðir. Hurðir opnaðar og lokaðar. Fólk gekk um gólfin. Vélar voru settar í gang.

Tóm skrifstofa var einfaldlega rólegri skrifstofa.

Bender þurfti því meira.

Hann fór að fylgjast með starfsfólkinu.

Á meðan héldu atvikin áfram.

Og í sumum tilvikum var Bender sjálfur á staðnum.

Í skýrslu sinni lýsti hann því meðal annars að ljósabúnaður hefði tekið að sveiflast og að hvellir og önnur fyrirbæri hefðu komið fram meðan rannsóknarmenn fylgdust með skrifstofunni.

Það var mikilvægt fyrir hann.

Hann var ekki lengur aðeins að hlusta á sögu sem einhver annar sagði honum eftir á.

Hann taldi sig vera að fylgjast með hluta fyrirbæranna sjálfur.

En það skapaði annað vandamál.

Því sama hversu undarlegt eitthvað leit út var enn hægt að spyrja:

Gat einhver verið að gera þetta?

Bender vissi að sú spurning yrði að fylgja rannsókninni.

Ef maður sá mynd snúast á vegg en sá ekki hver snerti hana, sannaði það ekki að enginn hefði gert það.

Ef ljós tók að sveiflast gat verið orsök sem ekki hafði sést.

Ef mælitæki skráði óvenjulega línu gat verið galli sem enn hafði ekki fundist.

Það var bilið milli þess sem menn sáu og þess sem þeir gátu sannað sem gerði Rosenheim svo erfitt viðureignar.

Og Bender var farinn að leita annars staðar að svarinu.

Hann bar saman atvikin og ferðir starfsfólksins um skrifstofuna.

Hver kom inn?

Hver fór út?

Hvar var fólk þegar ljósin byrjuðu að sveiflast?

Hver var nálægt þegar hvellur heyrðist?

Í fyrstu var erfitt að sjá nokkuð annað en ringulreið.

Margir unnu á skrifstofunni.

Margir gengu um sömu gangana.

En eftir því sem athuganirnar söfnuðust saman taldi Bender sig sjá ákveðið mynstur.

Það var ekki byggingin sem vakti athygli hans.

Ekki ákveðið herbergi.

Ekki ákveðið ljós.

Heldur ein manneskja.

Ung kona sem vann á skrifstofunni.

Þegar hún var ekki þar virtist verða rólegra.

Þegar hún kom aftur virtust atvikin taka sig upp.

Bender varð sífellt sannfærðari um að þetta væri meira en tilviljun.

Ef hann hafði rétt fyrir sér hafði rannsóknin fram að þessu verið að leita á röngum stað.

Menn höfðu rakið víra.

Opnað rafmagnstöflur.

Skipt um símtæki.

Tengt skrifstofuna beint við spennistöð.

En kannski var það sem þeir leituðu að aldrei inni í veggjunum.

Það var hér sem Bender fór að líta á Rosenheim sem mögulegt poltergeist-mál.

Ekki vegna þess að hann hefði fundið draug.

Hann hafði ekki gert það.

Ekki vegna þess að rannsóknirnar hefðu sannað yfirnáttúrulegt afl.

Þær höfðu ekki gert það heldur.

Heldur vegna þess að atburðarásin minnti hann á mynstur sem hann taldi sig þekkja úr öðrum málum: endurtekin líkamleg fyrirbæri, engin augljós orsök og möguleg tenging við ákveðinn einstakling.

Það var túlkun Benders.

Og hún átti eftir að verða bæði fræg og umdeild.

En áður en hægt var að taka hana alvarlega þurfti að skoða manneskjuna sem hann taldi vera í miðju málsins.

Hún var nítján ára gömul.

Hún hafði komið til starfa á lögmannsstofunni aðeins nokkrum mánuðum áður.

Og hún hét Annemarie.

Hún hafði verið þarna allan tímann.

Meðan rafvirkjar opnuðu töflur og fylgdu lögnum eftir veggjum.

Meðan símatæknimenn reyndu að finna skýringu á símtölunum.

Meðan mælitækin drógu undarlegar línur yfir pappírsrúllurnar og menn horfðu upp þegar ljósabúnaður tók að sveiflast.

Hún var einfaldlega ein af þeim sem unnu á skrifstofunni.

Nítján ára gömul.

Hún hét Annemarie.

Og nú var Hans Bender farinn að fylgjast sérstaklega með henni.

Það var ekkert dularfullt við Annemarie sjálfa.

Hún var ung starfsstúlka á lögmannsstofu Sigmund Adam. Hún svaraði í síma, sinnti erindum og gekk milli herbergja eins og aðrir starfsmenn.

Bender hafði heldur ekki komið til Rosenheim sérstaklega vegna hennar.

Athygli hans hafði fyrst beinst að fyrirbærunum.

En eftir því sem hann bar saman tímasetningar og fylgdist með því sem gerðist á skrifstofunni taldi hann sig sjá ákveðna fylgni.

Þegar Annemarie var nálægt virtist oftar eitthvað gerast.

Þegar hún gekk frá einu herbergi til annars áttu ljós stundum að byrja að sveiflast.

Hvellir heyrðust.

Perur sprungu.

Samkvæmt frásögn Benders komu jafnvel upp tilvik þar sem brot úr ljósabúnaði féllu niður í grennd við hana.

Í fyrstu gat þetta verið tilviljun.

Á skrifstofu þar sem hún vann daglega var ekki undarlegt að hún væri nálægt þegar eitthvað gerðist.

En Bender hélt áfram að fylgjast með.

Og honum fannst mynstrið verða skýrara.

Eitt af því sem vakti athygli hans var hvernig fyrirbærin virtust breytast þegar Annemarie færði sig um skrifstofuna.

Í lýsingu hans kemur fyrir að hún gekk eftir ganginum og ljósabúnaður tók að sveiflast á eftir henni.

Hún hélt áfram.

Næsta ljós fór af stað.

Síðan annað.

Ef lýsingin var nákvæm var erfitt að sjá hvernig bilun á einum ákveðnum stað gæti skýrt það.

Vandamálið virtist ekki vera bundið við eitt ljós.

Eitt herbergi.

Eða einn hluta rafkerfisins.

Það virtist færast.

Og Bender fór að velta fyrir sér hvort það væri ekki staðurinn sem skipti máli.

Heldur manneskjan sem gekk í gegnum hann.

Samt var þetta langt frá því að vera sönnun.

Það var hægt að sjá mynstur þar sem ekkert mynstur var.

Þegar grunur hafði einu sinni vaknað um að ákveðin manneskja tengdist atvikunum varð auðvelt að taka sérstaklega eftir öllu sem gerðist þegar hún var nálægt — og síður eftir því sem gerðist þegar hún var annars staðar.

Það var líka önnur skýring.

Mun einfaldari.

Ef Annemarie var alltaf nálægt þegar hlutir hreyfðust gat það þýtt að hún tengdist þeim á þann hátt sem Bender var farinn að íhuga.

En það gat líka þýtt að hún væri sjálf að hreyfa þá.

Sú spurning varð óhjákvæmileg.

Var verið að fylgjast með einhverju óútskýrðu?

Eða mjög mannlegri blekkingu?

Rannsakendurnir reyndu því að fylgjast betur með henni.

Það var ekki nóg að vita að hún væri í byggingunni.

Þeir þurftu að sjá hvað hún gerði þegar atvik átti sér stað.

Hvar voru hendurnar?

Hver var nálægt hlutnum?

Var mögulegt að snerta hann án þess að aðrir sæju?

Gat einhver togað í eitthvað?

Gat verið þráður?

Gat einhver hafa undirbúið atvikið áður?

Þetta voru ekki aukaatriði.

Ef ekki var hægt að útiloka slíka möguleika var ekki hægt að nota hreyfingu hlutar sem sönnun fyrir neinu óvenjulegu.

Og samt hélt Bender því fram að hann hefði orðið vitni að atvikum þar sem hann gat ekki séð hvernig Annemarie hefði getað framkallað þau.

Það sannfærði hann.

En ekki alla.

Bender reyndi einnig að sjá hvað gerðist þegar Annemarie var ekki á sínum venjulega vinnustað.

Samkvæmt frásögn hans virtist ró færast yfir skrifstofuna þegar hún var fjarverandi.

Þegar hún sneri aftur tóku atvikin sig upp á ný.

Fyrir honum var þetta mikilvæg vísbending.

Fyrir efasemdamann var það enn aðeins fylgni.

Það var hægt að hugsa sér aðrar breytur.

Mismunandi vinnudaga.

Mismunandi fjölda fólks.

Mismunandi notkun rafbúnaðar.

Eða einfaldlega þá staðreynd að þegar allir biðu eftir því að eitthvað gerðist í kringum Annemarie varð nærvera hennar sjálf hluti af rannsókninni.

En síðan kom annað próf.

Ef skrifstofan væri vandamálið ætti að vera hægt að skilja fyrirbærin eftir þar.

Annemarie fór tímabundið annað.

Samkvæmt Bender fylgdu óvenjuleg atvik henni þangað líka.

Þetta styrkti sannfæringu hans um að Rosenheim væri ekki fyrst og fremst saga um reimta byggingu.

Hann taldi að fyrirbærin væru bundin við hana.

Það er hér sem Rosenheim-málið verður sérstaklega viðkvæmt.

Því Annemarie var nítján ára ung kona sem allt í einu var komin í miðju rannsóknar sem vakti athygli langt út fyrir lögmannsstofuna.

Tæknimenn höfðu fylgst með vinnustaðnum hennar.

Lögregla hafði komið að málinu.

Rannsakendur fylgdust með ferðum hennar.

Og fjölmiðlar voru farnir að sýna áhuga.

Samt hafði hún ekki verið staðin að því að valda öllum þeim fyrirbærum sem höfðu verið skráð eða lýst.

Og ekkert sýndi fram á að hún hefði einhverja óvenjulega hæfileika.

Það sem lá fyrir var miklu þrengra:

Bender taldi að sterk fylgni væri milli nærveru hennar og atvikanna.

Það var sú athugun sem hann síðan túlkaði út frá hugmyndum sínum um poltergeist-fyrirbæri.

Ekki sem draug sem fylgdi henni.

Heldur sem hugsanlegt fyrirbæri sem átti upptök sín hjá lifandi manneskju.

Sú hugmynd gat einnig orðið óþægileg fyrir Annemarie.

Því samkvæmt kenningum sem Bender og aðrir parapsychology-rannsakendur settu fram um sambærileg mál áttu slík fyrirbæri stundum að tengjast innri spennu eða tilfinningalegu álagi hjá svokölluðum „fókus-einstaklingi“.

Það er mikilvægt að fara varlega með þá túlkun.

Við höfum enga ástæðu til að greina Annemarie úr fjarlægð eða gera persónulegt líf hennar að skýringu á atvikunum.

Þetta var kenning rannsakendanna, ekki staðfest niðurstaða um hana.

En fyrir Bender var hún orðin lykillinn að Rosenheim.

Og síðan gerðist nokkuð sem virtist, frá hans sjónarhorni, styrkja þá hugmynd enn frekar.

Annemarie hætti að vinna á lögmannsstofunni.

Hún yfirgaf staðinn sem hafði í marga mánuði verið fullur af hvellum, biluðum ljósum, undarlegum símtölum, mælitækjum og rannsakendum.

Og samkvæmt frásögn Benders dró mjög úr fyrirbærunum þegar hún fór.

Að lokum hættu þau.

Eftir allt sem hafði verið reynt — ný ljós, ný símtæki, mælitæki, sérstök rafmagnstenging, rannsóknir tæknimanna og eðlisfræðinga — virtist stærsta breytingin hafa orðið þegar ein ung kona gekk út um dyrnar.

Það var auðvelt að sjá hvers vegna Bender taldi þetta mikilvægt.

En fylgnin skildi eftir tvær gjörólíkar sögur.

Í annarri hafði hann fundið einstaklinginn sem óútskýrðu fyrirbærin virtust tengjast.

Í hinni hafði hugsanlegur gerandi einfaldlega yfirgefið vettvanginn.

Og það var þriðji möguleikinn líka.

Að hvorug skýringin væri rétt.

Að Rosenheim hefði verið blanda af raunverulegum tæknilegum truflunum, mannlegum viðbrögðum, misskilningi og einstökum atvikum sem síðar runnu saman í eina fræga sögu.

Til að komast nær svari þurfti því að snúa aftur að því eina sem virtist ekki byggjast eingöngu á minni eða frásögnum fólks.

Pappírsrúllunum.

Símtalaskráningunum.

Mælitækjunum.

Því ef eitthvað í Rosenheim gat staðið eftir þegar vitnisburðirnir voru teknir úr jöfnunni, þá hlaut það að vera þar.

Spurningin var bara hvað tækin höfðu í raun sannað.

Eftir vikur af undarlegum atvikum var auðvelt að festast í því sem fólk hafði séð.

Ljós sem sveifluðust.

Myndir sem snerust á veggjum.

Perur sem sprungu.

Hvellir sem bergmáluðu um skrifstofuna.

Og ung starfsstúlka sem Hans Bender taldi að fyrirbærin virtust fylgja.

En vitnisburður hefur einn augljósan veikleika.

Fólk getur séð rangt.

Munað rangt.

Misskilið það sem gerðist.

Og þegar hópur fólks hefur í margar vikur beðið eftir næsta óvenjulega atviki getur jafnvel eitthvað hversdagslegt tekið á sig aðra merkingu.

Ef Rosenheim-málið hafði eitthvað sterkara fram að færa þurfti það að vera eitthvað sem ekki treysti eingöngu á minni fólksins.

Og það var til.

Inni á skrifstofunni höfðu vélar fylgst með.

Mælitækin sem rafveitan hafði komið fyrir voru ekki sett upp til að rannsaka draugagang.

Þau áttu að finna bilun.

Pennar hvíldu á pappírsrúllum sem færðust hægt áfram. Þegar breyting varð á því sem tækið mældi færðist penninn og skildi eftir línu.

Dag eftir dag.

Klukkustund eftir klukkustund.

Ef eitthvað gerðist í rafkerfinu átti það að skilja eftir sig spor.

Og sporin voru þarna.

Það var það sem gerði málið áhugavert.

En líka það sem gerði það svo auðvelt að misskilja.

Morguninn 20. nóvember hafði mikill hvellur heyrst á skrifstofunni.

Flúrljós losnaði úr festingu sinni og féll niður á gólfið.

Á sama tíma skráði straummælirinn tvö mikil útslög, sem samkvæmt samtímaskýrslunni náðu um 50 amperum.

Öryggin höfðu þó ekki slegið út.

En það sem vakti sérstaka athygli var lögun línunnar.

Við hámark útslagsins hafði penninn myndað lykkju.

Hann hafði með öðrum orðum ekki einfaldlega farið upp og síðan sömu leið niður aftur.

Hann hafði hreyfst til hliðar.

Þetta var lítið smáatriði.

En það skipti miklu máli.

Því ef penninn var aðeins að bregðast við breytingu í rafstraumi varð að útskýra hvers vegna hann hafði hreyfst með þessum hætti. Samtímaskýrsla Benders lýsir bæði um 50 ampera útslögunum og þessari óvenjulegu lykkjuhreyfingu.

Kannski var því spurningin ekki lengur aðeins:

Hvað gerðist í rafkerfinu?

Heldur:

Hvað gerðist inni í mælitækinu sjálfu?

Þar með opnaðist nýr möguleiki.

Kannski voru sumar línurnar á pappírnum alls ekki merki um þær rafmagnsbreytingar sem menn höfðu fyrst talið.

Kannski var penninn sjálfur að hreyfast.

Það hljómar ekki jafn dramatískt og poltergeist.

En fyrir rannsóknina var það stórt vandamál.

Því ef eitthvað gat hreyft pennann án þess að samsvarandi rafmagnsbreyting ætti sér stað, þá var skráningin ekki lengur einfaldur gluggi inn í rafkerfið.

Mælitækið sjálft var orðið hluti af ráðgátunni.

Þess vegna komu Friedbert Karger og Gerhard Zicha inn í málið.

Þeir þurftu ekki að svara því hvort Rosenheim væri reimt.

Þeir þurftu að svara miklu þrengri spurningu:

Hvað gæti framkallað þessar hreyfingar?

Dagana 6.–8. desember fóru þeir kerfisbundið í gegnum möguleikana.

Spennubreytingar.

Rafstöðuhleðslu.

Segulsvið.

Titring.

Hljóðbylgjur utan venjulegs heyrnarsviðs.

Mögulegar bilanir í rafeindabúnaði.

Og möguleikann á því að einhver væri að hafa bein áhrif á tækið.

Þeir reyndu að framkalla sambærileg útslög.

Ef rafstöðuhleðsla gat gert þetta, ætti að vera hægt að sýna það.

Ef segulsvið gat hreyft pennann, ætti að vera hægt að prófa það.

Ef titringur í gólfi eða veggjum væri orsökin, ætti hann að hafa mælanleg áhrif.

Eitt af öðru voru þessi atriði könnuð.

Og samkvæmt niðurstöðu þeirra fundu þeir ekki hefðbundna eðlisfræðilega orsök meðal þeirra þátta sem þeir prófuðu sem gat skýrt umræddar skráningar.

Það er ein frægasta niðurstaðan úr Rosenheim-rannsókninni.

En hún er líka ein sú niðurstaða sem auðveldast er að gera of mikið úr.

Karger og Zicha sönnuðu ekki að óþekkt afl hefði hreyft pennann.

Þeir sönnuðu ekki psychokinesis.

Og þeir sönnuðu ekki tilvist poltergeist.

Niðurstaðan var þrengri.

Þeir höfðu prófað ákveðnar mögulegar orsakir og ekki tekist að skýra tilteknar hreyfingar með þeim.

Það er mikilvægur munur.

Að geta ekki skýrt eitthvað er ekki það sama og að hafa sannað skýringuna sem eftir stendur.

Sérstaklega þegar sú skýring krefst fyrirbæris sem sjálft hefur ekki verið staðfest.

En fyrir Bender var niðurstaðan engu að síður mikilvæg.

Eðlisfræðingarnir höfðu komið til að finna venjulega orsök.

Og þeir höfðu farið aftur án þess að geta bent á eina.

Rafmagnsmælingarnar voru þó aðeins helmingur sögunnar.

Hinum megin voru símarnir.

Þar var líka eitthvað sem hægt var að skrá.

Ekki aðeins muna.

Símaþjónustan hafði upplýsingar um símtöl sem fóru í gegnum kerfið.

Og þar birtist eitt númer aftur og aftur.

0119.

Þýska tímaþjónustan.

Þann 20. október voru samkvæmt gögnum málsins skráðar fjölmargar tengingar við þjónustuna á mjög stuttu tímabili.

Starfsfólkið sagðist ekki hafa hringt þær.

Þetta var sterkara en frásögn um síma sem hringdi af sjálfu sér.

Hér var skráning í kerfi símaþjónustunnar.

En aftur kom sama vandamálið.

Skráningin gat sýnt að kerfið hafði skráð tengingu.

Hún gat ekki ein og sér sýnt hvernig hún varð til.

Galli í búnaði?

Röng skráning?

Mannleg íhlutun?

Eitthvað annað?

Gögnin sýndu atburð.

Ekki endilega orsök hans.

Og þannig var það aftur og aftur í Rosenheim.

Því nær sem menn töldu sig komast hörðum gögnum, því þrengri varð niðurstaðan.

Mælitækið hafði skráð útslag.

Já.

En hvað olli því?

Símatækið hafði skráð tengingu.

Já.

En hver eða hvað hafði komið henni af stað?

Ljós hafði fallið niður um svipað leyti og stórt útslag birtist.

Já.

En sýndi það að atvikin höfðu sömu orsök?

Ekki endilega.

Það var eins og Rosenheim gæfi rannsakendunum stöðugt hálft svar.

Nóg til að halda rannsókninni gangandi.

Aldrei nóg til að loka henni.

Síðan voru sjónarvottarnir.

Þeir skiptu máli vegna þess að ekki voru öll atvikin aðeins sögð hafa gerst þegar starfsfólkið var eitt.

Starfsmenn rafveitunnar lýstu ljósabúnaði sem sveiflaðist.

Paul Brunner lýsti mynd sem snerist á veggnum skammt frá honum.

Bender og samstarfsmenn hans sögðust sjálfir hafa orðið vitni að hluta fyrirbæranna.

Það styrkti málið á einn hátt.

Fleiri en einn hópur fólks sagðist hafa séð óvenjulega hluti.

En sjónarvottar eru samt sjónarvottar.

Þeir geta sagt okkur hvað þeir töldu sig sjá.

Þeir geta ekki alltaf sagt okkur hvernig það gerðist.

Þegar allt var lagt saman leit Rosenheim því út fyrir að hafa óvenju sterkan grunn miðað við margar aðrar sögur af svokölluðum poltergeist-fyrirbærum.

Þarna voru ekki aðeins sögusagnir.

Það voru samtímaskýrslur.

Tæknimenn.

Símaþjónusta.

Rafveita.

Mælitæki.

Eðlisfræðingar.

Og rannsóknarmenn sem komu sjálfir á staðinn.

Það er ein ástæða þess að málið lifði áfram.

En ekkert þessara gagna sagði:

„Þetta var poltergeist.“

Það voru menn sem settu þá túlkun ofan á gögnin.

Og þegar farið var að skoða hvernig rannsóknin hafði verið framkvæmd komu upp spurningar sem voru mun óþægilegri fyrir Bender en nokkur biluð ljósapera.

Því sumir sem kynntu sér málið síðar töldu að rannsakendurnir hefðu ekki aðeins misst af mögulegri skýringu.

Þeir töldu að þeir hefðu misst af blekkingu.

Og þá þurfti að spyrja spurningar sem gat breytt allri sögunni:

Hvað ef einhver á lögmannsstofunni hafði vitað nákvæmlega hvenær enginn var að horfa?

Þegar Annemarie yfirgaf lögmannsstofuna varð rólegra.

Fyrir Hans Bender var tímasetningin sláandi.

Í hans augum hafði rannsóknin smám saman bent í sömu átt: fyrirbærin virtust fylgja ungu konunni. Þegar hún var á staðnum gerðust hlutir. Þegar hún var fjarverandi dró úr þeim. Og þegar hún fór fyrir fullt og allt lauk Rosenheim-málinu að mestu.

Það passaði við kenningu hans.

En nákvæmlega sama atburðarás passaði við aðra skýringu.

Ef Annemarie hafði sjálf staðið að einhverjum atvikanna var ekki undarlegt að þau hættu þegar hún fór.

Tvær gjörólíkar skýringar.

Sama niðurstaða.

Og nú fóru efasemdirnar að verða erfiðari að hunsa.

Eitt atvik var sérstaklega óþægilegt fyrir paranormal túlkun málsins.

Samkvæmt síðari gagnrýni á rannsókn Benders var Annemarie að minnsta kosti einu sinni staðin að því að sviðsetja fyrirbæri.

Hollenski blaðamaðurinn og efasemdamaðurinn Piet Hein Hoebens vakti síðar athygli á þessu þegar hann fór yfir Rosenheim-rannsóknina. Hann gagnrýndi Bender meðal annars fyrir að hafa ekki gert þessu nægilega góð skil í frásögnum sínum af málinu.

Samkvæmt þeirri frásögn varð lögreglumaður vitni að því að Annemarie reyndi sjálf að framkalla atvik.

Það breytir stöðunni.

En ekki alveg eins mikið og fyrst mætti halda.

Ef hún sviðsetti eitt atvik sýnir það að minnsta kosti að svindl var raunverulegur möguleiki innan málsins.

Það sýnir ekki sjálfkrafa að hún hafi valdið öllu.

Símatruflununum.

Skráningunum.

Útslögunum á mælitækjunum.

Ljósunum sem tæknimenn sögðust hafa séð sveiflast.

Myndunum sem vitni lýstu.

Til að útskýra allt málið sem svindl þyrfti meira.

Og meira átti eftir að koma.

Nokkrir menn sem nálguðust Rosenheim með allt öðrum augum en Bender fóru síðar inn á skrifstofuna.

Þeirra á meðal var Albin Neumann, austurrískur töframaður sem kom fram undir nafninu Allan, ásamt Herbert Schiff og Gert Gunther Kramer.

Þeir þekktu brellur.

Þeir vissu hvernig hægt var að láta hlut hreyfast án þess að áhorfandi sæi strax hvað olli hreyfingunni.

Og þegar þeir skoðuðu skrifstofuna fundu þeir nokkuð sem var erfitt að leiða hjá sér.

Nælonþráð.

Samkvæmt frásögn þeirra var nælonþráður festur við ljósabúnað — sömu tegund hlutar og hafði verið lýst sveiflast án sýnilegrar snertingar.

Þeir sögðust einnig hafa fundið þráð við búnað sem hélt uppi veggskreytingu.

Með því að toga í slíkan þráð var hægt að framkalla nákvæmlega þá tegund hreyfingar sem hafði vakið svo mikla athygli.

Ósýnileg hönd var ekki nauðsynleg.

Næstum ósýnilegur þráður dugði.

Skyndilega leit eitt þekktasta atriði Rosenheim-málsins öðruvísi út.

Ljós sem byrjaði að sveiflast.

Fólk horfði upp.

Enginn stóð við það.

Enginn snerti það.

Það hélt áfram að sveiflast.

Í frásögn vitnisins gat þetta verið fullkomlega satt.

Vitnið þurfti ekki að ljúga.

Það þurfti aðeins að sjá ekki þráðinn.

Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að sjónarvottur getur verið fullkomlega heiðarlegur og samt haft rangt fyrir sér um orsök þess sem hann sér.

Og nú þurfti að horfa aftur á fleiri atvik.

Mynd sem snerist á vegg.

Ljós sem sveiflaðist.

Hlutur sem virtist færast án snertingar.

Hversu mörg þeirra hefði verið hægt að framkalla með einföldum hætti?

Það var ómögulegt að svara með vissu eftir á.

Adam var ekki tilbúinn að samþykkja niðurstöðu mannanna.

Þegar Allan, Schiff og Kramer birtu gagnrýni sína í bókinni Falsche Geister – Echte Schwindler varð deilan svo hörð að Adam leitaði réttar síns vegna útgáfunnar.

Málið rataði í þýska fjölmiðla.

Árið 1970 fjallaði Die Zeit um deiluna undir fyrirsögn sem náði utan um vandamálið í fáeinum orðum:

Geister oder Nylon?

Draugar — eða nælon?

Dómstóllinn varð ekki sá staður þar sem tilvist poltergeist var sönnuð eða afsönnuð. En tilraun Adams til að stöðva útgáfuna bar ekki þann árangur sem hann sóttist eftir, og ásakanirnar um brellur urðu eftir sem hluti af Rosenheim-sögunni.

Nú voru tvær útgáfur af sömu skrifstofunni farnar að takast á.

Í annarri höfðu sérfræðingar rannsakað fyrirbæri sem hefðbundnar skýringar náðu ekki utan um.

Í hinni höfðu rannsakendur einfaldlega ekki leitað nógu vel að þræðinum.

En nælonþráðurinn leysti heldur ekki allt.

Hann gat sýnt hvernig hægt væri að láta ljós eða veggskreytingu hreyfast.

Hann sagði ekkert sjálfkrafa um öll rafmagnsútslögin.

Hann útskýrði ekki einn og sér skráningar símaþjónustunnar.

Og það að möguleg aðferð til blekkingar fannst síðar sýnir ekki að hún hafi verið notuð við hvert atvik sem hafði átt sér stað mánuðum fyrr.

Þarna liggur ein af gildrunum í Rosenheim.

Það er freistandi að velja sér lið.

Annaðhvort:

„Vísindamenn gátu ekki útskýrt þetta, þess vegna var þetta raunverulegt poltergeist.“

Eða:

„Nælonþráður fannst, þess vegna var allt málið svindl.“

Gögnin leyfa hvoruga niðurstöðuna með þeirri vissu.

Það var annað vandamál við rannsóknina.

Þrátt fyrir frægð málsins var aldrei birt ein fullkomin rannsóknarskýrsla sem gerði óháðum rannsakendum kleift að endurgera hvert atvik og sjá nákvæmlega hvernig allar venjulegar skýringar höfðu verið útilokaðar.

Hoebens gerði þetta að einni helstu gagnrýni sinni á málið.

Við höfum skýrslu Benders.

Við höfum rannsókn Karger og Zicha.

Við höfum tæknilegar lýsingar og vitnisburði.

Við höfum síðari frásagnir.

En við höfum ekki óslitna skrá yfir hvert augnablik á skrifstofunni.

Og það skiptir máli.

Því spurningin er ekki aðeins hvort einhver hefði getað svindlað.

Spurningin er hvort aðstæður rannsóknarinnar hafi verið nógu strangar til að sýna fram á að enginn gat gert það.

Gagnrýnendur töldu svo ekki vera.

Eðlisfræðingurinn John Taylor gekk síðar enn lengra.

Hann taldi líklegt að línurnar sem skráningartækin höfðu teiknað hefðu verið framkallaðar með sviksamlegum hætti og lýsti Rosenheim í meginatriðum sem blöndu af væntingum, rangtúlkun og brellum.

Það var mjög langt frá niðurstöðu Benders.

Bender hafði talið málið eitt besta dæmið um það sem hann kallaði sjálfsprottna psychokinesis.

Taylor sá enga þörf fyrir slíka skýringu.

Milli þeirra lá sama safn frásagna.

Sömu ljósin.

Sömu símtölin.

Sömu pappírsrúllurnar.

Sama unga konan.

En allt önnur túlkun.

Kannski er þó mikilvægasta atriðið ekki hvor þeirra hafði rétt fyrir sér.

Heldur hvað gerist þegar við fjarlægjum túlkanir þeirra beggja.

Við vitum að lögmannsstofa Sigmund Adam varð vettvangur langvarandi truflana sem leiddu til þess að tæknimenn, lögregla, eðlisfræðingar og parapsychology-rannsakendur komu að málinu.

Við vitum að mælitæki skráðu óvenjuleg útslög.

Við höfum vitnisburði um hreyfingu hluta.

Við vitum að Bender taldi fyrirbærin tengjast Annemarie.

En við höfum líka alvarlegar vísbendingar um að sum atvik hafi verið sviðsett eða að minnsta kosti hafi verið hægt að sviðsetja þau.

Og þar með breytist spurningin enn einu sinni.

Ekki:

Var Rosenheim raunverulegt eða falsað?

Heldur:

Hversu mikið af Rosenheim-sögunni getum við í raun staðfest — og hvað stendur eftir þegar allt annað er tekið burt?

Þegar mennirnir með mælitækin voru farnir, þegar fjölmiðlarnir höfðu misst áhugann og ró var aftur komin á lögmannsstofu Sigmund Adam stóð ein spurning eftir.

Hvað hafði raunverulega gerst í Rosenheim?

Það væri þægilegt ef hægt væri að svara henni með einni setningu.

Að þetta hefði allt verið svindl.

Eða að hér hefði loksins fundist poltergeist sem vísindamenn gátu mælt.

En meira en hálfri öld síðar stendur hvorug niðurstaðan undir þeirri vissu.

Það sem eftir stendur er flóknara.

Og kannski áhugaverðara.

Við vitum að vandamálin voru raunveruleg í einum mjög mikilvægum skilningi.

Rannsóknin sjálf átti sér stað.

Þetta var ekki aðeins draugasaga sem birtist áratugum síðar.

Á lögmannsstofunni komu upp vandamál sem voru talin nægilega alvarleg til þess að utanaðkomandi aðilar voru kallaðir til.

Símaþjónustan kom að málinu.

Rafveitan kom að málinu.

Mælitæki voru sett upp.

Lögregla kom að athugunum.

Eðlisfræðingarnir Friedbert Karger og Gerhard Zicha rannsökuðu mælibúnaðinn.

Hans Bender og samstarfsmenn hans fylgdust með málinu.

Þetta fólk var raunverulega í Rosenheim.

Það eitt segir okkur þó ekki hvað olli fyrirbærunum.

Við vitum líka að mælitæki skráðu óvenjuleg útslög.

Það er einn harðasti kjarni sögunnar.

Pappírsrúllurnar voru til.

Útslögin voru skráð.

Í tengslum við atvikið 20. nóvember var meðal annars lýst tveimur miklum útslögum, allt að um 50 amperum, og óvenjulegri lykkjuhreyfingu pennans.

Karger og Zicha prófuðu síðan nokkrar mögulegar skýringar á hreyfingum mælitækjanna án þess að finna fullnægjandi orsök meðal þeirra þátta sem þeir könnuðu.

Það er merkilegt.

En aðeins ef við látum niðurstöðuna segja nákvæmlega það sem hún segir.

Óútskýrt er ekki það sama og yfirnáttúrulegt.

Próf sem tekst ekki að finna orsök útilokar ekki allar mögulegar orsakir.

Það segir aðeins að orsökin fannst ekki með þeim aðferðum og við þær aðstæður sem voru fyrir hendi.

Við vitum einnig að símaþjónustan rannsakaði óvenjulega virkni í símakerfinu.

Símtöl voru skráð sem starfsfólk lögmannsstofunnar sagðist ekki hafa hringt.

Númer tímaþjónustunnar, 0119, kom ítrekað fyrir.

Símtæki voru skoðuð og skipt út og reynt var að fylgjast betur með notkun þeirra.

Þetta var því ekki aðeins saga starfsmanns um síma sem „hringdi af sjálfu sér“.

Það voru skráningar sem þurfti að útskýra.

En aftur rekumst við á sama vegg.

Skráning getur sýnt að kerfi skráði símtal.

Hún segir ekki sjálfkrafa hver hringdi því eða hvers vegna kerfið skráði það.

Þar liggur munurinn á atburði og orsök.

Síðan eru hlutirnir sem fólk sá.

Ljósabúnaður sem sveiflaðist.

Myndir sem áttu að hafa snúist á veggjum.

Perur sem sprungu.

Hvellir.

Hlutir sem virtust hreyfast án sýnilegrar snertingar.

Sum þessara atvika voru ekki aðeins sögð hafa gerst fyrir framan starfsfólk skrifstofunnar. Tæknimenn og rannsakendur lýstu einnig því sem þeir töldu sig hafa séð.

Það gefur frásögnunum meira vægi.

En það breytir þeim ekki í mælingar.

Sjónarvottur getur verið bæði heiðarlegur og nákvæmur um það sem hann sá, án þess að vita hvað olli því.

Maður getur með fullri einlægni sagt:

„Ég sá ljósið byrja að sveiflast og engan snerta það.“

Það er ekki sama fullyrðing og:

„Enginn gat hafa komið ljósinu af stað.“

Í Rosenheim skiptir þessi munur öllu.

Við vitum líka að Hans Bender taldi sig finna tengsl milli fyrirbæranna og Annemarie.

Samkvæmt hans frásögn virtust atvikin verða tíðari þegar hún var á staðnum og draga úr þeim þegar hún var fjarverandi.

Þegar hún hætti störfum dró síðan mjög úr fyrirbærunum og þau hurfu að lokum.

Fyrir Bender var þetta eitt sterkasta einkenni málsins.

En það segir okkur ekki hvers vegna þessi fylgni var til staðar.

Ef við samþykkjum túlkun Benders gæti hún bent til þess fyrirbæris sem hann taldi sjálfur að væri að verki.

Ef við gerum ráð fyrir blekkingu gæti nákvæmlega sama fylgni bent til þess að Annemarie eða einhver tengdur henni hafi framkallað einhver atvik.

Og ef málið samanstóð af mörgum ólíkum orsökum gæti fylgnin verið veikari en hún virtist í frásögninni.

Við getum því sagt að Bender taldi sig sjá mynstrið.

Við getum ekki sagt að hann hafi sannað orsök þess.

Svo er það nælonþráðurinn.

Hann skiptir máli.

Ef þráður fannst festur þannig að hægt var að hreyfa ljósabúnað eða aðra hluti með honum, sýnir það að að minnsta kosti sum hinna dramatískari fyrirbæra var hægt að framkalla með venjulegri brellu.

Það er alvarlegt högg fyrir þá hugmynd að öll hreyfing hluta á skrifstofunni hafi verið óútskýranleg.

En jafnvel þar þurfum við að stoppa áður en við förum of langt.

Að finna aðferð sem getur framkallað atvik er ekki sjálfkrafa sönnun þess að sú aðferð hafi framkallað hvert fyrra atvik.

Nælonþráður útskýrir heldur ekki einn og sér símasamböndin eða allar skráningar mælitækjanna.

Hann gerir hins vegar eitt mjög mikilvægt:

Hann eyðileggur þá hugmynd að hægt sé að líta á öll Rosenheim-fyrirbærin sem eitt órofið safn óútskýranlegra atburða.

Kannski er það stærsta vandamálið við söguna.

Við tölum um Rosenheim Poltergeist eins og þetta hafi verið eitt fyrirbæri.

En var það svo?

Hvað ef símatruflanirnar höfðu eina orsök?

Rafmagnsvandamálin aðra?

Sumar mælingarnar þá þriðju?

Og einhver dramatískustu atvikin — sveiflandi ljós eða hreyfing mynda — voru síðan sviðsett?

Það er ekki eins falleg skýring.

Hún gefur okkur engan einn sökudólg.

Engan draug.

Engan dularfullan kraft.

Ekki einu sinni eina tæknilega bilun.

En raunveruleg mál þurfa ekki að hafa eina orsök aðeins vegna þess að þau urðu síðar að einni sögu.

Og svo er það sem við vitum ekki.

Við vitum ekki hvað olli öllum skráðum útslögunum.

Við vitum ekki með vissu hver eða hvað stóð á bak við öll óvenjulegu símtölin.

Við getum ekki endurskapað aðstæður hvers einstaks atviks á skrifstofunni.

Við vitum ekki hversu mörg hinna sýnilegu fyrirbæra voru sviðsett, ef einhver voru það.

Við vitum ekki hvort einhver atvik sem virtust óútskýrð á sínum tíma hefðu fengið hversdagslega skýringu með nútímalegri og strangari rannsókn.

Og við höfum engar óyggjandi sannanir fyrir því að Annemarie hafi haft áhrif á umhverfi sitt með einhverju óþekktu afli.

Það síðasta skiptir sérstaklega miklu máli.

Rosenheim er stundum kynnt sem mál þar sem „vísindamenn sönnuðu poltergeist“.

Það gerðu þeir ekki.

Þeir rannsökuðu óvenjuleg atvik.

Sum þeirra gátu þeir ekki skýrt.

Það er allt önnur fullyrðing.

En það væri jafn einfalt að fara í hina áttina.

Að segja:

„Þetta var allt svindl.“

Til þess þyrftum við að geta sýnt hvernig öll mikilvægustu atvikin voru framkölluð.

Það getum við heldur ekki gert með þeim gögnum sem varðveist hafa.

Og þannig stendur Rosenheim eftir á einkennilegum stað.

Milli tveggja mjög aðlaðandi niðurstaðna.

Of mikið var skráð og rannsakað til þess að sagan sé auðveldlega afgreidd sem hreinn tilbúningur frá upphafi.

En of margar glufur, möguleikar á blekkingu og ósannaðar túlkanir eru í rannsókninni til þess að hægt sé að halda henni uppi sem sönnun fyrir poltergeist.

Það sem stendur eftir er óvissa.

Kannski er það einmitt ástæðan fyrir því að sagan hefur lifað svona lengi.

Ef nælonþráðurinn hefði útskýrt allt væri Rosenheim löngu gleymt.

Ef mælitækin hefðu hins vegar gefið ótvíræða, endurtakanlega sönnun fyrir áður óþekktu fyrirbæri væri þetta ekki lengur draugasaga.

Þetta væri hluti af kennslubókum í eðlisfræði.

En hvorugt gerðist.

Í staðinn fengum við skrifstofu þar sem eitthvað óvenjulegt var rannsakað, tæki sem skráðu hluti sem menn deildu um hvernig ætti að túlka, sjónarvotta sem lýstu hreyfingum sem þeir gátu ekki skýrt — og síðar vísbendingar um að að minnsta kosti hluta þess sem fólk sá hefði verið hægt að sviðsetja.

Nóg til að efast.

Nóg til að halda áfram að velta málinu fyrir sér.

En aldrei nóg til að loka því.

Og þess vegna er enn verið að tala um litla lögmannsstofu í Rosenheim, næstum sextíu árum síðar.

Lögmannsstofan varð aftur að lögmannsstofu.

Mælitækin hurfu.

Tæknimennirnir fóru heim.

Pappírsrúllurnar hættu að renna í gegnum skráningartækin og símtólin urðu aftur bara símtól.

Annemarie var farin.

Og fyrirbærin sem höfðu dregið vísindamenn, lögreglu, fjölmiðla og rannsakendur til Rosenheim fjöruðu út.

Það hefði hæglega getað verið endirinn.

Furðulegur vetur á lítilli lögmannsstofu í Bæjaralandi. Saga sem starfsfólkið segði síðar við matarborðið og yrði smám saman óljósari eftir því sem árin liðu.

En það gerðist ekki.

Rosenheim gleymdist ekki.

Ástæðan var ekki aðeins sú að fólk hafði sagt frá hlutum sem hreyfðust.

Slíkar sögur eru gamlar.

Það hafði verið sagt frá höggum í veggjum, fljúgandi hlutum og dularfullum hljóðum löngu áður en nokkur hafði heyrt um lögmannsstofu Sigmund Adam.

Það sem gerði Rosenheim öðruvísi var fólkið sem kom þegar síminn byrjaði að haga sér undarlega og ljósin fóru að slokkna.

Þeir komu með mælitæki.

Þarna voru tæknimenn sem leituðu að bilun.

Rafveita sem setti upp skráningarbúnað.

Símaþjónusta sem skoðaði línurnar.

Eðlisfræðingar sem prófuðu mögulegar orsakir.

Lögregla.

Og loks Hans Bender, maður sem var tilbúinn að spyrja hvort það sem var að gerast gæti tilheyrt allt öðrum flokki fyrirbæra.

Skyndilega var þetta ekki lengur bara saga um fólk sem sagðist hafa heyrt eitthvað í myrkri.

Það voru línur á pappír.

Dagsetningar.

Tímasetningar.

Tækniskýrslur.

Vitni með starfsheiti og nöfn.

Og ljós sem áttu að hafa sveiflast fyrir augum manna sem höfðu komið á staðinn til að gera við þau.

Það gaf Rosenheim eitthvað sem margar draugasögur hafa ekki.

Útlit rannsóknar.

Og það er öflugt.

Ljósmynd af gömlu mælitæki getur virst sannfærandi.

Graf á pappírsrúllu enn meira.

Ef vísindamaður stendur við hliðina á því verður næsta skref í huganum auðvelt:

Þeir mældu eitthvað.

Og síðan:

Þá hlýtur eitthvað óútskýranlegt að hafa verið þarna.

En eins og Rosenheim sýnir er bilið á milli þessara tveggja setninga miklu stærra en það virðist.

Mælitæki getur skráð atburð án þess að skrá orsök hans.

Vísindamaður getur rannsakað ráðgátu án þess að staðfesta yfirnáttúrulega skýringu.

Og fyrirbæri getur verið óútskýrt í ákveðinni rannsókn án þess að vera óútskýranlegt.

Þessi munur týnist auðveldlega þegar saga er sögð aftur.

Og aftur.

Og aftur.

Með hverri endursögn varð Rosenheim aðeins einfaldara.

Flóknar tæknilegar lýsingar urðu að:

„Mælitækin brugðust við poltergeistinum.“

Tilraunir Karger og Zicha urðu að:

„Vísindamenn gátu ekki útskýrt þetta.“

Athuganir Benders á Annemarie urðu að:

„Fyrirbærin fylgdu henni hvert sem hún fór.“

Og áður en langt um leið var Rosenheim orðið að einu því sem sögur um hið yfirnáttúrulega sækjast hvað mest eftir:

Máli þar sem sagt var að vísindin hefðu sjálf staðið ráðþrota.

Raunverulega sagan var ekki svona einföld.

En hún var kannski enn áhugaverðari.

Því hér tókust ekki aðeins á tvær skýringar.

Það voru margar.

Tæknimenn leituðu að rafmagnsbilun.

Símaþjónustan leitaði að vandamáli í kerfinu.

Bender sá mögulegt poltergeist-mynstur.

Karger og Zicha rannsökuðu mælitækin.

Gagnrýnendur bentu síðar á möguleika á brellum og ófullnægjandi rannsóknaraðstæðum.

Töframenn fundu aðferðir sem gátu látið sum sýnilegu fyrirbærin líta út fyrir að eiga sér stað án snertingar.

Og eftir allt þetta var enn hægt að spyrja:

Var einhver þeirra með skýringu á öllu?

Kannski var það röng spurning frá upphafi.

Við viljum gjarnan að ráðgátur hafi eina lausn.

Ef síminn bilaði, ljósin sprungu, myndir snerust og mælitæki sýndu óvenjuleg útslög á sama stað og á sama tímabili virðist eðlilegt að tengja þetta allt saman.

Heilinn gerir það nánast sjálfkrafa.

Einn staður.

Eitt tímabil.

Ein ráðgáta.

Ein orsök.

En raunveruleikinn þarf ekki að vera þannig.

Kannski bilaði síminn af einni ástæðu.

Kannski voru einhver rafmagnsatvik af annarri.

Kannski voru sumar skráningar rangtúlkaðar.

Kannski var eitthvað sviðsett.

Kannski sáu vitni hluti sem þau gátu með fullri einlægni ekki útskýrt.

Þá hverfur hin fallega eina lausn.

En eftir stendur miklu mannlegri saga.

Saga um það hvernig ólík atvik geta safnast saman þar til þau verða að einni ráðgátu.

Það er líka önnur ástæða fyrir því að Rosenheim neitar að hverfa.

Málið endar ekki þar sem við viljum að það endi.

Það er ekkert augnablik þar sem einhver opnar vegg og finnur bilaða leiðslu sem útskýrir allt.

Enginn játar að hafa sviðsett hvert einasta atvik.

Og engin tilraun sýnir fram á óþekkt afl með þeim hætti að hægt sé að endurtaka niðurstöðuna.

Í staðinn fáum við brot.

Pappírsrúllu með óvenjulegri línu.

Símtalaskráningu.

Vitni sem horfði á mynd snúast.

Rannsakanda sem taldi sig sjá tengsl við unga konu.

Nælonþráð sem varpaði skugga á hluta sögunnar.

Hvert brot virðist segja eitthvað.

Ekkert þeirra segir allt.

Þess vegna getur Rosenheim enn höfðað til tveggja gjörólíkra hópa.

Sá sem vill trúa getur bent á mælingarnar.

Á eðlisfræðingana.

Á tæknimennina sem sögðust hafa séð hlutina hreyfast.

Á þá staðreynd að ekki fannst fullnægjandi skýring á öllum atvikunum.

Sá sem efast getur bent á Annemarie.

Á mögulega sviðsetningu.

Á nælonþræðina.

Á veikleika rannsóknaraðferðanna.

Á það hversu auðvelt er að breyta „við fundum ekki orsökina“ í „engin náttúruleg orsök var möguleg“.

Báðir geta tekið hluta af Rosenheim og sagt:

Sjáðu. Þarna er svarið.

En þegar öllum brotunum er raðað saman verður myndin óskýrari, ekki skýrari.

Kannski er það einmitt ástæðan fyrir því að við erum enn að tala um Rosenheim.

Ekki vegna þess að málið hafi sannað að poltergeist sé til.

Það gerði það ekki.

Ekki heldur vegna þess að búið sé að sýna fram á eina einfalda blekkingu sem skýrir allt sem gerðist.

Það hefur heldur ekki verið gert með óyggjandi hætti.

Rosenheim lifir vegna þess að sagan stendur á óþægilegum stað mitt á milli.

Nógu vel skjalfest til að vera erfitt að hunsa hana.

Nógu gölluð til að vera ómögulegt að nota hana sem sönnun.

Og þar hefur hún staðið síðan veturinn 1967.

Í dag eru mælitækin gömul.

Símatæknin sem olli svo miklum heilabrotum tilheyrir öðrum tíma.

Fólkið sem gekk um skrifstofuna hefur horfið úr sviðsljósinu og atburðirnir sjálfir lifa að mestu í skýrslum, bókum, blaðagreinum og endursögnum.

En spurningin sem hófst með biluðu símtali og flöktandi ljósi er enn sú sama.

Hvað gerðist þarna inni?

Kannski var svarið alltaf hversdagslegra en sagan varð.

Kannski voru svörin mörg.

Og kannski er eitthvað í gögnunum sem við getum einfaldlega ekki lengur komist til botns í.

Við getum farið aftur yfir mælingarnar.

Lesið vitnisburðina.

Borið saman skýringarnar.

En við getum ekki lengur gengið inn á lögmannsstofuna í Rosenheim árið 1967 og fylgst með þegar næsta ljós byrjar að sveiflast.

Það augnablik er farið.

Eftir situr aðeins sagan.

Og ein síðasta spurning:

Hvað þarf að vera eftir af ráðgátu áður en við hættum að kalla hana ráðgátu?

Það byrjaði ekki með draugi.

Ekki með hvísli úr tómu herbergi.

Ekki með skugga á gangi.

Það byrjaði með bilunum.

Síma sem hegðuðu sér undarlega.

Ljósum sem slokknuðu.

Öryggjum sem slógu út.

Smávægilegum truflunum sem áttu, að því er virtist, að fá einfaldar skýringar um leið og réttur tæknimaður mætti á staðinn.

En tæknimennirnir komu.

Og svörin komu ekki.

Þegar rafveitan setti upp mælitæki á lögmannsstofu Sigmund Adam var markmiðið ekki að sanna eitthvað yfirnáttúrulegt.

Markmiðið var að finna bilun.

Það er kannski mikilvægasta staðreyndin í allri Rosenheim-sögunni.

Mennirnir sem komu fyrst á staðinn voru ekki að leita að poltergeist.

Þeir voru að leita að rafmagnsvandamáli.

Þeir mældu.

Skiptu um búnað.

Tengdu skrifstofuna fram hjá hluta rafkerfisins.

Fylgdust með spennu og straumi.

Og samt héldu undarlegu atvikin áfram.

Svo bættust önnur við.

Ljós sem sveifluðust.

Myndir sem áttu að hafa snúist á veggjum.

Hvellir sem enginn gat strax skýrt.

Og mælitæki sem skráðu útslög sem urðu sjálf hluti af ráðgátunni.

Á einhverjum tímapunkti hætti Rosenheim að vera tæknilegt vandamál.

Það varð saga.

Hans Bender sá í henni mynstur sem hann þekkti úr öðrum málum.

Fyrir honum benti allt í ákveðna átt.

Atvikin virtust fylgja nærveru ungrar konu.

Þau urðu meiri þegar hún var á staðnum.

Dró úr þeim þegar hún var fjarverandi.

Og hurfu að mestu þegar hún yfirgaf vinnustaðinn.

Bender taldi að Rosenheim gæti verið dæmi um það sem hann tengdi við sjálfsprottna psychokinesis.

En þetta var túlkun hans.

Ekki staðfest niðurstaða.

Og síðar komu fram upplýsingar sem gerðu myndina mun flóknari.

Möguleg sviðsetning.

Nælonþræðir.

Gagnrýni á rannsóknaraðferðir.

Spurningar um hvort nægilega vel hefði verið komið í veg fyrir mannlega íhlutun.

Og ásakanir um að sum atriði hefðu verið framkölluð vísvitandi.

Þetta skiptir máli.

Mjög miklu máli.

Því um leið og sýnt er fram á að hægt hafi verið að sviðsetja sum fyrirbærin, verður erfiðara að líta á hvert annað atvik sem sjálfstæða sönnun fyrir einhverju óþekktu.

En sama vandamálið kemur upp í hina áttina.

Að sýna hvernig eitt ljós hefði getað verið hreyft sýnir ekki sjálfkrafa hvernig hvert símtal varð til.

Að finna mögulega brellu við eina mynd útskýrir ekki endilega hvert útslag á mælitæki.

Og sú staðreynd að rannsókn hafði veikleika þýðir ekki að allt sem hún skoðaði hafi verið tilbúið.

Rosenheim neitar enn að falla snyrtilega í annan hvorn kassann.

Kannski er það vegna þess að við höfum alltaf reynt að gera þetta að einu máli.

Einum „poltergeist“.

Einni orsök.

Einum leyndardómi.

En hvað ef það var aldrei þannig?

Hvað ef símatruflanirnar áttu sér sína eigin skýringu?

Hvað ef sum rafmagnsatvikin voru raunverulegar bilanir?

Hvað ef ákveðin mælitæki voru viðkvæmari fyrir áhrifum en rannsakendur gerðu sér grein fyrir?

Hvað ef einhver sýnilegustu atvikin voru sviðsett?

Og hvað ef annað sem fólk sá var einfaldlega aldrei nægilega vel skráð til að við getum nú sagt hvað gerðist?

Þá verður Rosenheim ekki minna áhugavert.

Það verður raunverulegra.

Óreiðukenndara.

Óþægilegra.

Og miklu erfiðara að loka.

Í dag er auðvelt að lesa um málið og velja sér þá útgáfu sem manni líkar betur.

Sá sem vill sjá Rosenheim sem eitt sterkasta poltergeist-mál Evrópu getur bent á tæknimennina, mælitækin og rannsóknir Karger og Zicha.

Sá sem vill afgreiða málið sem blekkingu getur bent á gagnrýnina, mögulega sviðsetningu og veikleika rannsóknarinnar.

Báðir geta fundið eitthvað sem styður þeirra sýn.

En það sem gerir málið verðugt þess að vera skoðað enn í dag er einmitt það sem hvorug útgáfan leysir fullkomlega.

Við höfum gögn.

Við höfum vitnisburði.

Við höfum mælingar.

Við höfum gagnrýni.

Við höfum mögulegar brellur.

En við höfum ekki eitt svar sem fellur fullkomlega yfir allt.

Kannski er sterkasta myndin úr Rosenheim því ekki myndin sem snerist á veggnum.

Ekki ljós sem sveiflaðist.

Ekki heldur unga konan sem rannsakendurnir fylgdust með.

Kannski er það pappírsrúllan.

Penni sem hafði hægt og rólega dregið beina línu þegar skrifstofan var kyrr.

Svo kemur útslag.

Línan skjálfar.

Fer upp.

Myndar lykkju.

Og menn standa yfir tækinu og reyna að ákveða hvað það þýðir.

Það er nánast fullkomin mynd af öllu Rosenheim-málinu.

Eitthvað var skráð.

Eitthvað gerðist.

En skráningin sagði aldrei hvers vegna.

Og kannski er það þar sem við verðum að láta málið standa.

Ekki sem sönnun fyrir draugum.

Ekki sem sönnun fyrir psychokinesis.

Ekki heldur sem fullkomlega leysta blekkingu.

Heldur sem sögulegt mál þar sem raunveruleg rannsókn, mannleg upplifun, tæknileg gögn, efasemdir og möguleg sviðsetning runnu saman í eina frægustu ráðgátu sinnar tegundar.

Rosenheim varð frægt vegna þess að mælitæki voru sett upp til að finna svarið.

En mælitækin leystu ekki ráðgátuna.

Þau gerðu hana aðeins sýnilegri.

Og þegar við horfum aftur til vetrarins 1967 er ein spurning enn eftir:

Ef við hefðum sjálf staðið inni á skrifstofunni þegar penninn hreyfðist — hvað hefðum við trúað að væri að gerast?

Rosenheim-málið hefur lifað í næstum sex áratugi vegna þess að það býður ekki upp á þægilegt svar.

Þar voru raunverulegar rannsóknir, mælitæki og sérfræðingar. Þar voru einnig sjónarvottar sem lýstu atvikum sem þeir sögðust ekki geta skýrt.

En þar voru líka veikleikar.

Möguleikar á mannlegri íhlutun.

Ásakanir um sviðsetningu.

Og túlkanir sem gengu lengra en gögnin sjálf gátu sannað.

Kannski verður því Rosenheim aldrei saga sem hægt er að loka með einu orði — hvorki „poltergeist“ né „svindl“.

Það sem við getum sagt er að eitthvað varð til þess að venjuleg lögmannsstofa í Bæjaralandi varð veturinn 1967 vettvangur óvenjulegrar rannsóknar. Tæknimenn, eðlisfræðingar, lögregla og parapsychology-rannsakendur reyndu að skilja það sem starfsfólkið upplifði og það sem mælitækin skráðu.

Sumt fékk mögulegar skýringar.

Annað varð áfram umdeilt.

Og sumt getum við einfaldlega ekki lengur rannsakað með þeim hætti sem þyrfti til að fá öruggt svar.

Það er kannski það sem gerir Rosenheim enn áhugavert.

Ekki það að sagan sanni eitthvað yfirnáttúrulegt.

Heldur að hún minnir okkur á hversu stórt bilið getur verið á milli þess að verða vitni að einhverju óvenjulegu — og að vita hvað raunverulega gerðist.

Heimildir

Frumheimildir og samtíma rannsóknargögn

Hans Bender — „Der Rosenheimer Spuk – ein Fall spontaner Psychokinese. Ein vorläufiger Bericht.“
Zeitschrift für Parapsychologie und Grenzgebiete der Psychologie, 11. bindi, 1968, bls. 104–112.

Þetta er ein helsta frumheimild greinarinnar. Bender lýsir fyrstu rafmagns- og símatruflununum, rannsókn Stadtwerke Rosenheim, mælingunum frá nóvember 1967, komu sinni til Rosenheim og túlkun sinni á málinu. Þar kemur meðal annars fram að rannsókn rafveitunnar hófst 16. nóvember og að mælitæki hafi 20. nóvember skráð tvö útslög allt að um 50 amperum þegar flúrljós féll úr festingu.

Lesa stafræna útgáfu hjá Universitätsbibliothek Freiburg

Friedbert Karger og Gerhard Zicha — „Physikalische Untersuchung des Spukfalles in Rosenheim 1967.“
Zeitschrift für Parapsychologie und Grenzgebiete der Psychologie, 11. bindi, 1968, bls. 113–131.

Karger og Zicha komu til Rosenheim 6.–8. desember 1967 og rannsökuðu mælitækin og ýmsar mögulegar eðlisfræðilegar orsakir. Meðal þess sem var skoðað voru spennubreytingar, rafstöðuhleðsla, segulsvið, infra- og ultrasound, titringur, bilanir í rafeindabúnaði og möguleg handvirk áhrif. Þeir sögðust ekki hafa fundið skýringu á tilteknum útslögum meðal þeirra orsaka sem þeir prófuðu. Það er mikilvægt að sú niðurstaða sé ekki túlkuð sem staðfesting á yfirnáttúrulegri orsök.

Skoða rannsóknina í stafræna safni Freiburg

Paul Brunner / Stadtwerke Rosenheim — Revisionsbericht, 21. desember 1967.

Skýrsla rafveitunnar er ein af þeim samtímagögnum sem Bender vitnar beint í. Hún liggur að baki ýmsum lýsingum á skráðum straumútslögum og athugunum tæknimanna. Hlutar hennar birtast í frumskýrslu Benders.

Samtímaumfjöllun og gagnrýni

Alexander Adrion — „Rosenheimer Spuk wieder vor Gericht: Geister oder Nylon?“
Die Zeit, 10. apríl 1970.

Mikilvæg gagnrýnin samtímaheimild sem fjallar um deiluna sem reis eftir Rosenheim-málið, ásakanir um brellur og bókina Falsche Geister – echte Schwindler. Greinin sýnir einnig hversu umdeild túlkun málsins var aðeins örfáum árum eftir atburðina.

Lesa „Geister oder Nylon?“ hjá Die Zeit

Allan [Albin Neumann], Herbert Schiff og Gert Gunther Kramer — Falsche Geister – echte Schwindler.
Zsolnay, Vín, 1969.

Höfundarnir nálguðust paranormal fyrirbæri út frá þekkingu á sjónhverfingum og brellum. Í umfjöllun þeirra um Rosenheim var því haldið fram að mögulegt hefði verið að framkalla sum sýnilegu fyrirbærin með venjulegum aðferðum, meðal annars nælonþráðum. Bókin varð uppspretta harðrar deilu um rannsókn málsins og var til umfjöllunar í Die Zeit árið 1970.

Síðari gagnrýnin úttekt

Piet Hein Hoebens — „Sense and Nonsense in Parapsychology.“
Skeptical Inquirer, vetur 1983–1984, 8. bindi, nr. 2.

Hoebens fjallaði gagnrýnið um rannsóknir innan parapsychology og vandann við að greina á milli óvenjulegra athugana og staðhæfinga um paranormal orsakasambönd. Greinin er gagnleg sem mótvægi við túlkun Benders og hjálpar við mat á því hversu langt gögn Rosenheim-málsins leyfa okkur að ganga í niðurstöðum.

Lesa grein Hoebens hjá Skeptical Inquirer

Frekari lestur

Hans Bender — Unser sechster Sinn.
Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart, 1971.

Bender fjallar þar áfram um Rosenheim og önnur mál sem hann túlkaði innan parapsychology.

Andreas Resch — „Der Fall Rosenheim I–V.“
Grenzgebiete der Wissenschaft, 1967–1970.

Ítarleg samtímaumfjöllun úr parapsychology-umhverfinu sem getur nýst til samanburðar við frásögn Benders og aðrar heimildir.

Athugasemd um heimildir

Rosenheim-málið er sérstaklega viðkvæmt fyrir því að seinni endursagnir verði dramatískari en fyrstu heimildirnar.

Þess vegna hefur þessi grein eftir fremsta megni byggt frásögnina á samtímaheimildum og frumskýrslum þegar þær eru aðgengilegar. Fullyrðingar um poltergeist, psychokinesis eða önnur yfirnáttúruleg áhrif eru settar fram sem túlkanir rannsakenda eða frásagnir vitna — ekki sem staðfestar staðreyndir.

Sama á við um ásakanir um svindl. Vísbendingar um mögulega sviðsetningu eru mikilvægar fyrir mat á málinu, en þær sanna ekki sjálfkrafa að hvert einasta atvik í Rosenheim hafi verið framkallað með blekkingu.

Engar óyggjandi sannanir liggja fyrir um yfirnáttúrulega orsök Rosenheim-fyrirbæranna.

Fyrirvari

Þessi grein byggir á opinberlega aðgengilegum rannsóknarskýrslum, samtímaheimildum, vitnisburðum og síðari gagnrýninni umfjöllun.

Markmið hennar er að segja sögu Rosenheim-málsins eins nákvæmlega og heimildir leyfa, án þess að gera lítið úr reynslu vitna eða kynna óstaðfesta yfirnáttúrulega skýringu sem staðreynd.

Þar sem heimildir greinir á er sú óvissa höfð í huga og engin ein skýring sett fram sem endanlega sönnuð.